(Fersiwn Gorffennaf 2002)

Contents

• Atodiad A
• Atodiad B
• Atodiad C
• Prif Ddogfen

Atodiad A - Rhestr Termau

Partneriaeth fasnachol: Unrhyw bartneriaeth rhwng elusen a chwmni masnachol lle mae'r elusen yn cymeradwyo cynnyrch neu'n cytuno i'w logo gael ei ddefnyddio yn gyfnewid am fudd (ariannol fel arfer). Trwy gydol yr adroddiad hwn cyfeiriwn at "gwmni" masnachol, fodd bynnag, dylid nodi y gallai partneriaeth gael ei ffurfio gydag unigolyn hefyd e.e. unig fasnachwr. Dangosir rhai enghreifftiau cyffredin o bartneriaethau isod.

Enghreifftiau o Bartneriaeth Fasnachol.

Math o bartneriaeth fasnachol	Enghraifft o fecanwaith codi arian
Menter marchnata cysylltiedig ag achos/hyrwyddol ar y cyd	Mae'r elusen yn chwarae rhan hanfodol wrth farchnata delwedd, cynnyrch neu wasanaeth yr elusen. Mae'r cwmni yn ceisio sefydlu cysylltiad ym meddyliau pobl rhwng y cwmni ac achos yr elusen.
Cytundeb trwyddedu	Mae'r elusen yn rhoi trwydded i'r cwmni ddefnyddio enw a/neu logo yr elusen wrth werthu cynnyrch neu wasanaeth. Mae'n cynnwys ystod eang o gynhyrchion masnachol, a'r un mwyaf adnabyddus yw cardiau Nadolig elusennau.
Cytundeb noddi	Mae cwmni, mewn gwirionedd, yn talu elusen i roi cyhoeddusrwydd i'r cwmni a'r ffaith ei fod wedi cyfrannu at yr elusen. Mae'r cwmni yn cytuno i dalu am y cyfan neu rai o'r costau, er enghraifft, un o gyhoeddiadau, prosiectau neu ddigwyddiadau codi arian yr elusen.

Diffinnir cyfranogwr masnachol gan adran 58 (1) Deddf Elusennau 1992. Mae cyfranogwr masnachol yn unrhyw unigolyn sy'n ymgymryd â busnes i wneud elw ac nid yw'n fusnes codi arian ond yn ystod gweithrediad y busnes hwnnw mae'n ymhel ag unrhyw fenter hyrwyddol (h.y. unrhyw ymgyrch hysbysebu neu werthu neu unrhyw fenter arall sy'n cael ei chynnal at ddibenion hyrwyddol) a thra'n gwneud hynny mae cyfraniadau yn cael eu rhoi neu eu defnyddio er budd elusen.

Diffinnir codwr arian proffesiynol gan adran 58 (1) Deddf Elusennau 1992,. ac mae'n golygu unrhyw unigolyn (ar wahân i sefydliad elusennol neu gwmni sy'n gysylltiedig â sefydliad o'r fath) sy'n ymgymryd â busnes codi arian i wneud elw sy'n ymwneud yn gyfan gwbl neu'n bennaf â cheisio neu gaffael arian neu eiddo arall at ddibenion elusennol; neu unrhyw unigolyn sy'n ceisio cael arian neu eiddo arall i'r elusen ar wahân i:

• Unrhyw elusen neu gwmni cysylltiedig.
• Unrhyw swyddog neu weithiwr elusen neu gwmni cysylltiedig.
• Unrhyw ymddiriedolwr elusen.
• Unrhyw gasglwr elusennol cyhoeddus - heblaw hyrwyddwyr.
• Pobl sy'n ceisio cael cronfeydd ar deledu neu radio.
• Unrhyw gyfranogwr masnachol.

Elusen Fach, Ganolig, Fawr, Fawr Iawn

• Bach - Band incwm yn llai na £10,000
• Canolig - Band incwm £10,001-£250,000
• Mawr - Band incwm £250,001 - £999,999
• Mawr Iawn - Band incwm £1,000,000+.

Atodiad B - Adnoddau ar gyfer Ymddiriedolwyr

Mae nifer o adnoddau y gall ymddiriedolwyr elusennau eu defnyddio i'w helpu gyda materion partneriaeth fasnachol. Er nad yw hon yn rhestr gyflawn o'r holl ffynonellau gwybodaeth sydd ar gael, mae'n cynnig golwg gyffredinol ac mae'n ddefnyddiol fel man cychwyn. Gall y cyhoeddiadau a restrir yn Atodiad C fod yn ddefnyddiol hefyd.

Sefydliadau

Gall y sefydliadau hyn roi ystod eang o gymorth, cefnogaeth a gwybodaeth i chi.

• Y Comisiwn Elusennau ar gyfer Cymru a Lloegr

Rhennir cyfrifoldeb am elusennau rhwng ein tair swyddfa. Cewch wybodaeth bellach o'r Comisiwn yn:

Llundain	Lerpwl	Taunton
Harmsworth House 13-15 Bouverie Street Llundain EC4Y 8DP	12 Princes Dock Princes Parade Lerpwl L3 1DE	Woodfield House Tangier Taunton Gwlad yr Haf TA1 4BL

Ffôn: 0870 3330123
Minicom: 0870 3330125
E-bost

• Awdurdod Safonau Hysbysebu (ASA)

Mae'n delio â chwynion am hysbysebion printiedig ac yn rhoi gwybodaeth am ddim ar hyrwyddiadau a sefydlwyd i helpu elusennau.

Awdurdod Safonau Hysbysebu
2 Torrington Place
Llundain
WC1E 7HW

E-bost: inquiries@asa.org.uk
Gwefan: www.asa.org.uk

• Busnes yn y Gymuned (BiTC)

Mae BiTC yn garfan o gwmnïau sy'n ymroddedig i wella'n barhaus eu heffaith bositif ar gymdeithas. Mae gan BiTC ystod eang o wasanaethau a gwybodaeth, yn enwedig mewn perthynas â marchnata sy'n ymwneud ag achos.

137 Shepherdess Walk
Llundain N1 7RQ

Ffôn: 0870 600 2482
E-bost: information@bitc.org.uk
Gwefan: www.bitc.org.uk 

• Cysylltiadau Cymunedau Busnes (BCC)

Mae BCC yn elusen sy'n ceisio helpu elusennau eraill i gael mwy o gymorth gan y byd busnes.

14 Northfields
Llundain SW18 1UU

Ffôn: 020 8875 5700
E-bost: info@bcconnections.org.uk
Gwefan: www.bcconnections.org.uk

• Sefydliad Cymorth Elusennau (CAF)

Mae CAF yn helpu sefydliadau dielw yn y DU a thramor i gynyddu, rheoli a gweinyddu eu hadnoddau.

Kings Hill
West Malling
Caint ME19 TA

Ffôn: 01732 520000
Ffacs: 01732 520001
E-bost: enquiries@caf.charitynet.org
Gwefan: www.cafonline.org

• Grŵp Cyfarwyddwyr Arian Elusennau (CFDG)

Mae CFDG yn darparu gwybodaeth i'w aelodau ac eraill ar amryw o faterion ac mae'n arbenigo mewn cynorthwyo elusennau i reoli eu cyfrifon, materion treth, archwiliadau a gwaith ariannol arall. Mae manteision aelodaeth yn cynnwys cyfarfodydd aelodau rheolaidd, gwybodaeth trwy'r post bob mis a mynediad i wybodaeth a gwasanaethau.

Grŵp Cyfarwyddwyr Arian Elusennau
Camelford House
87-89 Albert Embankment
Llundain SE1 7TP

Ffôn: 020 7793 1400
Ffacs: 020 7793 1600
E-bost: info@cfdg.org.uk
Gwefan: www.cfdg.org.uk

• Directory of Social Change (DSC)

Kings Hill
West Malling
Caint ME19 4TA

Mae'r Cyfeirlyfr yn hybu newid cymdeithasol positif ac yn darparu ystod eang o adnoddau ar gyfer ymddiriedolwyr.

Llundain	Lerpwl
24 Stephenson Way Llundain NW1 2DP	Federation House Hope Street Lerpwl L1 9BW

Ffôn (llyfrau): 020 7209 5151
Ffôn (hyfforddiant a digwyddiadau): Llundain 020 7209 4949 a Lerpwl 0151 708 0117
E-bost (hyfforddiant a digwyddiadau):
London training@dsc.org.uk
Lerpwl: north@dsc.org.uk
Gwefan: www.dsc.org.uk

• Tollau Tramor a Chartref EM

Am wybodaeth sy'n ymwneud ag ymholiadau TAW edrychwch ar eich cyfeirlyfr ffôn lleol am y manylion cyswllt. Mae gwybodaeth gyffredinol ar gael oddi wrth:

Ffôn: 0845 0109000
Gwefan: www.hmce.gov.uk

• Cyllid y Wlad (IR)

Am wybodaeth ar faterion treth sy'n ymwneud ag elusennau.

Cyllid y Wlad (Elusennau)
Ystafell 140
St John's House
Merton Road
Bootle
Merseyside L69 9BB

Ffôn: 0151 472 6046 (ymholiadau masnachu)
0151 472 6036 (ymholiadau cyffredinol)
Gwefan: www.inlandrevenue.gov.uk

• Sefydliad Codi Arian (ICFM cyn hyn)

Nod y Sefydliad Codi Arian yw hybu arferion codi arian o'r safon uchaf. Maen nhw wedi datblygu cod ymarfer ar gyfer partneriaethau masnachol.

5ed Llawr
Market Towers
1 Nine Elms Street
Llundain SW8 5NQ

Ffôn: 020 7627 3436
E-bost: info@institute-of-fundraising.org.uk
Gwefan: www.institute-of-fundraising.org.uk

• Cyngor Cenedlaethol Sefydliadau Gwirfoddol (NCVO)

Mae gwybodaeth ar gael ar godi arian a materion rheoli ac amrywiaeth o wasanaethau cymorth cyffredinol.

Cyngor Cenedlaethol Sefydliadau Gwirfoddol
Regent's Wharf
8 All Saints Street
Llundain N1 9RL

Ffôn: 020 7713 6161
E-bost: ncvo@ncvo-vol.org.uk
Gwefan: www.ncvo-vol.org.uk

• Cyngor Gweithredu Gwirfoddol Cymru (WCVA)

Mae WCVA yn cefnogi elusennau a'r sector gwirfoddol yng Nghymru.

Tŷ Baltig
Mount Stewart Square
Caerdydd
CF10 5FH

Ffôn: 029 20431700
E-bost: enquiries@wcva.org.uk
Gwefan: www.wcva.org.uk

Cyfnodolion, cylchgronau a phapurau newydd

Mae'r cyhoeddiadau canlynol yn ymdrin â materion codi arian yn aml, gan gynnwys elusennau a phartneriaethau â phartneriaid masnachol.

• Charity Finance

Gwefan: www.charityfinance.co.uk
Tanysgrifiadau
Ffôn: 020 7819 1200
E-bost: sbailey@charityfinance.co.uk

Llyfrau a chyhoeddiadau eraill

• Charity Management

Tanysgrifiadau

Mitre House Publishing
The Clifton Centre
110 Clifton Street
Llundain EC2A 4HD

• Charity Times

Gwefan: www.charitytimes.com
Tanysgrifiadau
020 7426 0496/0123

• Community Affairs Briefing

Mae'n rhoi golwg gyffredinol a chrynodeb o faterion cyfoes trwy astudiaethau achos yn bennaf.

Ffacs: 020 7945 6138
E-bost: mail@corporate-citizenship.co.uk
Gwefan: www.corporate-citizenship.co.uk/publications

• Corporate Citizen

Yn cael ei gyhoeddi deirgwaith y flwyddyn gan The Directory of Social Change (DSC).

Gwefan: www.dsc.org.uk/corporatecitizen

• The Guardian / Society

Mae'r adran Society yn rhifyn dydd Mercher The Guardian yn arbennig o ddefnyddiol.

Gwefan: www.SocietyGuardian.co.uk

• Third Sector

Tanysgrifiadau
020 8709 9050

• Voluntary Sector

Cysylltwch â NCVO am fanylion - gweler uchod.

Llyfrau a chyhoeddiadau eraill

Mae'r cyhoeddiadau canlynol yn fan cychwyn da i ymddiriedolwyr sydd eisiau mwy o wybodaeth am godi arian trwy bartneriaethau masnachol â chwmnïau. Cewch restr fwy manwl o lyfrau a chyhoeddiadau eraill yn y Llyfryddiaeth.

• Bates, Wells & Braithwaite/Centre for Voluntary Sector Development, (2000) The fund-raisers guide to the law, Directory of Social Change, Llundain.
• Botting, N and Norton, M. (2001), The Complete Fund-raising Handbook, Directory of Social Change, Llundain.
• Comisiwn Elusennau (2000), Elusennau a Masnachu (CC35), Comisiwn Elusennau, Llundain.
• Comisiwn Elusennau (2000), Elusennau a Chodi Arian (CC20), Comisiwn Elusennau, Llundain.
• Comisiwn Elusennau (2000), Codi arian trwy bartneriaethau â chwmnïau, Comisiwn Elusennau, Llundain.
• Hudson, M. (1999), Managing without profit, 2ail Arg., Penguin, Llundain.
• Morton, V. (1999), Corporate Fund-raising, Charities Aid Foundation, Caint.
• Mullin, R. (2002), Fund-raising Strategy, Directory of Social Change/Charities Aid Foundation/Institute of Charity Fundraising Managers, Llundain6.

Atodiad C - Llyfryddiaeth

Adkins, S., Using cause related marketing, Charities Management, Gwanwyn 2000.

Bates, Wells & Braithwaite/Centre for Voluntary Sector Development, (2000), The fund-raisers guide to the law, Directory of Social Change, Llundain.

Botting, N a Norton, M. (2001), The Complete Fund-raising Handbook, Directory of Social Change, Llundain.

Business Community Connections (2001), Business Community Partnerships: Fact or fiction?, Business Community Connections, Llundain.

Business in the Community (1998), The cause related marketing guidelines, Business in the Community, Llundain.

Canning, V. (1999), A practical guide to fund-raising and public relations, ICSA Publishing, Llundain.

Carnie, C. (2000), Find the funds - a new approach to fund-raising research, Directory of Social Change,

Comisiwn Elusennau (2000), Elusennau a Masnachu (CC35), Comisiwn Elusennau, Llundain.

Comisiwn Elusennau (2000), Elusennau a Chodi Arian (CC20), Comisiwn Elusennau, Llundain.

Comisiwn Elusennau (2000), Codi arian trwy bartneriaethau â chwmnïau, Comisiwn Elusennau, Llundain.

Comisiwn Elusennau (2000), Osgoi codi gwrychyn rhoddwyr, cyflwyniad gan y Comisiwn Elusennau, Llundain.

Comisiwn Elusennau (2000), Codi arian ac elusennau, cyflwyniad gan y Comisiwn Elusennau, Llundain.

Comisiwn Elusennau, Cyfranogwyr masnachol a Chardiau Nadolig, yn Newyddion y Comisiwn Elusennau, Rhifyn 3, Hydref 1995.

Comisiwn Elusennau, Codi arian trwy ddefnyddio cyfranogwyr masnachol a busnesau codi arian, yn Newyddion y Comisiwn Elusennau, Rhifyn 5, Hydref 1996.

Comisiwn Elusennau, Codi Arian, yn Newyddion y Comisiwn Elusennau, Rhifyn 7, Hydref 1997.

Coe, D, Spanking new brand, in ThirdSector, 4 Hydref 2001.

Cyllid y Wlad (2001), Trading by Charities-Clubs and Charities Series IR2001, Cyllid y Wlad.

Dabson, B (ed.) (1991), Company Giving in Europe, Directory of Social Change, Llundain.

Elischer, T. (1995), Teach yourself fund-raising, Hodder & Staughton, Llundain.

Epstein, S. (1998), Licensing Deals for Charity Christmas Cards, Ymddiriedolaeth Ymgynghorol Elusennau.

Fishel, D. (1993), The arts sponsorship handbook, Directory of Social Change, Llundain.

Gibson, A., Charity at a price, yn The Times, Hydref 13 2001.

Gilchrist, K. (2000), Looking after your Donors, Directory of Social Change, Llundain.

Griffiths, J., Companies and the second term: the voluntary sector, Community Affairs Briefing, Ebrill/Mai 2001.

Hazell, R a Whybrew, T. (1997), Resourcing the Voluntary Sector - the funders perspective, Association of Charitable Foundations, London.

Hind, A. (1995), The Governance and management of charities, Gwasg y Sector Gwirfoddol, High Barnet.

Hudson, M. (1999), Managing without profit, 2ail Arg., Penguin, Llundain.

Lawrence, J., Invest in the future with WWF, yn Sponsorship News, Cyf 20, Rhifyn 7, Gorffennaf 2001.

Leat, D. (1989), Fund-raising and grant making: A case study of ITV Telethon '88, Charities Aid Foundation, Caint.

Logan, D. (1994), Transnational giving - an introduction to the corporate citizenship activity of international companies operating in Europe, Directory of Social Change, Llundain.

McCurry, P., Givers, Takers, yn The Guardian/Society, 12 Mai 2001.

Morton, V. (1999), Corporate fund-raising, Charities Aid Foundation, Caint.

National Center for Non-Profit Boards, Choose for profit-partners wisely, Board Member, Cyf 8, Rhif 3, Mawrth 1999.

NCVO (1999), The Good Trustee Guide, NCVO, Llundain.

NCVO (1991), Finding Funds, NCVO, Llundain.

Picarda, H. (1995), The law and practice relating to charities, 2ail Arg., Butterworths, Llundain.

Pollock, L., More than a cheque, yn Voluntary Sector, Mehefin 2001.

Ramrayka, L., Charities go on-line with big-name partners, yn The Guardian/Society, 22 Hydref 2001.

Rowell, A., Sleeping with the enemy, yn BBC Wildlife, Awst 2001.

Sawyer, P., Diana merge? Just think of the charity cash says Flora, yn yr Evening Standard, 23 Mawrth 1998.

Smallwood, J., Harnessing cause related marketing, yn Charities Management, Hydref 2000.

Sweatman, S., Fund-raising is about relationships, yn Charities Management, Haf 201.

Tweedy, C., Bringing the arts to work, Community Affairs Briefing, Chwefror/ Mawrth 2001.

Uned Wirfoddol a Chymunedol y Swyddfa Gartref (1995), Charitable fund-raising: professional and commercial involvement, Y Llyfrfa, Llundain.

Villemur, A. (1996), Applying to a grant making trust - a guide for fund-raisers, Charities Aid Foundation, Caint.

Vintner, L., Take your partners, yn Voluntary Sector, Mehefin 2001.

Warburton, J (1995), Tudor on Charities, 8fed Arg., Sweet & Maxwell, Llundain.

Wells, C (2000), Finding Company Sponsors, Arg. 1af, Directory of Social Change, London.

Diolchiadau

Hoffem ddiolch i bawb sydd wedi cydweithredu i gynhyrchu'r adroddiad hwn, yn enwedig yr elusennau a roddodd o'u hamser i siarad â'n staff.

Prif Ddogfen